İstanbul Araştırmaları Enstitüsü'nün (İAE) merakla beklenen Arka Oda Toplantıları, Ekim ayı buluşmasında "Geç Osmanlı'da Ahşap İşleri Eğitimi ve Dekoratif Sanatlar" başlıklı söyleşiyle devam ediyor. 14 Ekim Çarşamba günü saat 18.30'da İstanbul Araştırmaları Enstitüsü'nde ücretsiz olarak gerçekleşecek bu etkinlik, Osmanlı'nın sanayileşme ve tasarım kültüründeki önemli bir döneme ışık tutacak.

Söyleşinin odak noktasında, 1868'de kurulan İstanbul Sanayi Mektebi'nin ahşap işleri eğitimi yer alıyor. Damla Göre, marangozluk, doğramacılık ve oymacılık eğitimini yerel, bölgesel ve uluslararası zanaat ağları bağlamında ele alacak. Bu kapsamlı inceleme, sanat ile zanaat arasındaki geleneksel ayrımı sorgulayarak, okulun Osmanlı sanayileşme atılımları ve tasarım kültürü içindeki kritik rolünü tartışmaya açacak. Etkinliğin moderatörlüğünü ise Nilay Özlü üstlenecek.

İstanbul Sanayi Mektebi, loncaların çözülmeye başladığı bir dönemde ahşap işlerini, zanaat ile mekanik sanatların kesişiminde yeni bir üretim alanı olarak tanımlamıştır. Sanayi çağına uygun bir eğitim modeli geliştirmeyi amaçlayan bu öncü kurum, Dersaadet'in mobilya fabrikalarından Avrupa ve Doğu Akdeniz'de yaygınlaşan sanayi mekteplerine uzanan geniş bir üretici ağıyla sürekli temas halinde olmuştur.

Bu ilişkiler sayesinde marangozluk, doğramacılık ve oymacılık gibi ahşap işlerinde teknik ve estetik standartlar önemli ölçüde gelişmiştir. Damla Göre, bu yapıyı bir tür "proto-endüstriyel tasarım" pratiği olarak ele alarak, okulun eğitim modeli ile dönemin üretim ağları arasındaki derin ilişkiye odaklanacak. Bu yaklaşım, Osmanlı'nın modernleşme çabalarını sanatsal ve endüstriyel perspektiften anlamamıza yardımcı olacak.

İstanbul Sanayi Mektebi'nin eğitim tarihi, 19. yüzyılda değişen İstanbul evlerinde moda olan mobilya ve diğer dekoratif sanatların saray dışındaki yaşamına ve üretim süreçlerine dair paha biçilmez bilgiler sunuyor. Söyleşi, ahşap işleri eğitiminin gündelik yaşam, iç mekân kültürü ve dekoratif sanatlarla kurduğu ilişki üzerinden, geç Osmanlı İstanbul'unda zanaat üretiminin değişen biçimlerine yakından bakma fırsatı sunacak.

Damla Göre, doktora eğitimini 2025 yılında ETH Zürih'te tamamlamış, geç Osmanlı'da mobilya ve dekorasyon tarihine odaklanmıştır. İstanbul Araştırmaları Enstitüsü ve ANAMED ortak bursuyla sürdürdüğü doktora sonrası araştırmasında, tasarım tarihini zanaat eğitimi ve sanayileşme politikaları çerçevesinde ele almaktadır. Nilay Özlü ise Osmanlı mimarlığı, müzecilik ve kültürel miras üzerine çalışan, Boğaziçi Üniversitesi Tarih Bölümü'nden doktoralı bir mimarlık ve kültür tarihi doçentidir.

Suna ve İnan Kıraç Vakfı İstanbul Araştırmaları Enstitüsü'nün 2008 yılından bu yana düzenlediği Arka Oda Toplantıları serisi, tarihten mimariye, müzikten sinemaya uzanan geniş kapsamıyla İstanbul'a dair en yeni araştırma ve tartışmalara ev sahipliği yapmayı amaçlamaktadır. Bu söyleşi de serinin zengin içeriğine yeni bir boyut katacak.