Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, uzun soluklu uluslararası iş birlikleri ve bilimsel çalışmalar sonucunda Amerika Birleşik Devletleri'nden Türkiye'ye iadesi sağlanan 100 kültür varlığını İstanbul Arkeoloji Müzeleri'nde düzenlenen özel bir programla tanıttı. Aynı etkinlikte, farklı ülke ve koleksiyonlara dağılmış Boubon kökenli eserleri bir araya getiren “Kaçış Yok: Boubon” sergisinin de açılışı gerçekleştirildi. Bakan Ersoy, Anadolu'nun kültürel mirasını ait olduğu topraklara yeniden kazandırma kararlılıklarını vurgulayarak, eserlerin sadece bir vitrinden diğerine taşınmadığını, aynı zamanda hikâyeleri ve kültürel bütünlükleri içinde yeniden değerlendirildiğini belirtti.
Manhattan Bölge Savcı Yardımcısı Matthew Bogdanos'un da katıldığı bu önemli programda, iade süreçlerinin detayları, bilimsel bulgular ve uluslararası iş birliğinin sonuçları kamuoyuyla paylaşıldı. Mayıs 2026'da ABD'deki bir müzayede evinde satışa sunulan Anadolu kökenli eserler için Bakanlığın hızlıca harekete geçtiği, hazırlanan bilimsel veri ve belgelerin Manhattan Bölge Savcılığı ve ABD İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi (HSI) ile paylaşıldığı açıklandı. Bu çalışmalar sonucunda eserlerin satışı durdurularak Türkiye'ye iadeleri sağlandı.
Horoztepe ve Düver'in Mirası Yeniden Evinde
İadesi sağlanan 100 kültür varlığı arasında, Tokat'ın Erbaa ilçesindeki Horoztepe kökenli 40 eserin özel bir yeri bulunuyor. MÖ 2300 ile 2000 yıllarına tarihlenen bu Erken Tunç Çağı eserleri, Anadolu'nun gelişmiş metal işçiliğini gözler önüne seriyor. Törensel müzik aletleri, silahlar ve metal kaplardan oluşan bu grubun iadesinde Prof. Dr. Tahsin Özgüç'ün bilimsel çalışmalarından yararlanıldı. Yaklaşık 70 yıl sonra gerçekleşen bu iade, farklı bilimsel ve tarihî kanıtların bir araya getirilmesiyle mümkün oldu.
Türkiye'ye kazandırılan bir diğer önemli grup ise Burdur'un Düver Köyü kökenli 44 pişmiş toprak mimari levhadan oluşuyor. Arkaik Dönem'e ait, MÖ 6. yüzyıla tarihlenen bu eserler, dönemin yapılarında çatı ve kaplama düzenlerinde kullanılmış. 2022'de ABD'den, 2024'te Danimarka'dan ve 2025'te Virginia Güzel Sanatlar Müzesi'nden yapılan iadelerin ardından, J. Paul Getty Müzesi'ndeki eser grubu da Türkiye'ye kazandırıldı. Bu levhalar, İstanbul Arkeoloji Müzeleri'ndeki diğer parçalarla bir araya getirilerek özel bir proje kapsamında sergilenecek.
Aphrodisias Portresi ve Diğer Özel Parçalar
İade edilen eserler arasında Aphrodisias Antik Kenti'ne ait bir portre de yer alıyor. Eserin kentle bağlantısı ve yurt dışındaki koleksiyonlara uzanan geçmişi, Bakanlık uzmanlarınca titizlikle araştırıldı. 1976 tarihli bir olay yeri tutanağında yer alan ifadenin, yıllar sonra yürütülen iade çalışmalarına önemli bir dayanak oluşturduğu belirtildi. Bu kayıt ve arkeolojik veriler, portrenin izlediği yolun aydınlatılmasına ve iade talebinin somut kanıtlarla desteklenmesine katkı sağladı. İade edilen 100 eser arasında tiyatro maskları ve tanrıça heykelcikleri gibi özel parçalar da bulunuyor; bu eserler artık doğup şekillendikleri kültürün diğer unsurlarıyla bir arada sergileniyor.
“Kaçış Yok: Boubon” sergisi, tarihî eser kaçakçılığına karşı yürütülen onlarca yıllık mücadelenin somut sonuçlarını gözler önüne seriyor. Burdur'un Gölhisar ilçesine bağlı İbecik Köyü yakınlarındaki Boubon Antik Kenti'nden kaçırılan bronz heykellerin dönüş süreci, serginin ana temasını oluşturuyor. Roma imparatorları ve imparatorluk ailesinin onurlandırıldığı Sebasteion'da bulunan heykeller, 1960'lı yıllarda kaçak kazılarla parçalanarak yurt dışına çıkarılmıştı. Başları, gövdeleri ve uzuvları farklı ülke ve koleksiyonlara dağılan bu eserler, sergide yeniden bir araya getirildi. Türkiye'ye kazandırılan Boubon kökenli kültür varlıkları arasında Lucius Verus, Septimius Severus, Caracalla ve Marcus Aurelius'a ait eserler de yer alıyor.
Boubon eserlerinin izini sürme çalışmaları, Prof. Dr. Jale İnan'ın öncülüğünde başlamış ve İnan'ın yazıtları, kaideleri ve yurt dışındaki heykelleri birlikte değerlendiren araştırmaları, bugünkü çalışmaların bilimsel temelini oluşturmuştur. Gazeteci ve yazar Özgen Acar'ın dosyayı belgeler ve tanıklıklarla gündemde tutması, The New York Times yazarları Graham Bowley ve Tom Mashberg'in araştırmaları da eserlerin dönüşüne önemli katkılar sağlamıştır. İade çalışmalarında İbecik Köyü sakinlerinin görgü tanıklıklarına yeniden başvurulmuş; heykellerin nerede ve nasıl bulunduğuna, köyden hangi yollarla çıkarıldığına ilişkin anlatımlar eski fotoğraflar ve müze kayıtlarıyla birlikte değerlendirilmiştir. Heykellerin ayakları ile kaidelerdeki bağlantı izlerinin karşılaştırılması ve toprak ile kurşun izotop analizleri, Boubon bağlantısını bilimsel olarak kanıtlamıştır. Bu sergi, hem geçmişteki yağmayı hatırlatırken hem de kararlılığın birleştirici gücünü anlatıyor.
Sponsorlu
Fotoğraf Galerisi
188 okunma
0 yorum
Yorumlar (0)
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın!
Yorum Yap
Yazar : Melih ATASOYLU
Tarih : 02.11.2026
Etiket : kültür varlığı, iade, boubon, sergi, arkeoloji, mehmet nuri ersoy, istanbul, müze
Sitemizde, sitenin çalışması için zorunlu çerezler ve ziyaret istatistiklerini ölçmek için
Google Analytics analiz çerezleri kullanılır. Google Analytics'i engellemek isterseniz tarayıcınızın
çerez ayarlarını ya da Google'ın devre dışı bırakma eklentisini kullanabilirsiniz. Ayrıntılar:
Çerez Politikası ·
Gizlilik Politikası