Çaykovski'nin ölümsüz eseri “Fındıkkıran”, Altın Maske ödüllü koreograf Pavel Glukhov'un çağdaş yorumuyla “Fındıkkıran: Bu Bir Masal Değil” adıyla 11-12 Eylül'de Atatürk Kültür Merkezi'nde (AKM) sahnelenecek. Art Seasons organizasyonuyla İstanbul'a gelen Novaya Opera / Balet Moskva'nın bu özel prodüksiyonu, klasik bale anlatısını I. Dünya Savaşı'nın gölgesinde yeniden şekillendiriyor. Eser, Çaykovski'nin müziğini aşk, travma, hafıza ve iyileşme temalarıyla harmanlayarak izleyiciye bambaşka bir deneyim sunuyor.

Bolşoy Tiyatrosu'nun “Romeo ve Juliet” ve “Kuğu Gölü” gibi önemli prodüksiyonlarını İstanbul seyircisiyle buluşturan Art Seasons, bu kez Moskova'nın köklü sanat topluluklarından Novaya Opera / Balet Moskva'yı ağırlıyor. 35 yıllık geçmişe sahip topluluk, klasik repertuvarı çağdaş sanatın yeni disiplinleriyle birleştiren yenilikçi prodüksiyonlarıyla tanınıyor. Geçtiğimiz şubat ayında Moskova'da prömiyerini yapan “Fındıkkıran: Bu Bir Masal Değil” (The Nutcracker. Not a Fairytale), Çaykovski'nin dünyaca ünlü eserine alışılmışın dışında bir bakış açısı getiriyor.

Eserin müziği, Novaya Opera Orkestrası tarafından herhangi bir kesinti ya da tempo değişikliği yapılmadan canlı olarak seslendiriliyor. Orkestra, dans ekibiyle aynı sahneyi paylaşarak sahne tasarımında gerçek bir orkestra olarak konumlanıyor ve klasik müzikseverlere özel bir sürpriz hazırlıyor. Bu yenilikçi yaklaşım, müziğin hikâyeyle olan bağını daha da güçlendirerek izleyiciyi derin bir duygusal yolculuğa çıkarıyor.

Pavel Glukhov ve Tatyana Belova tarafından kaleme alınan libretto, I. Dünya Savaşı'na katılan ve savaştan sağ dönmesine rağmen yaşadıklarının izlerini taşıyan genç asker Nataniel'in hikâyesini merkeze alıyor. Geçmişin anıları arasında yaşayan Nataniel'in hafızasını takip eden izleyici, bir oyuncak bebek ustasının atölyesinden Noel için süslenmiş bir Fransız kasabasının meydanına, oradan da savaş meydanına uzanan bir yolculuğa çıkıyor. Savaşın gölgesinde yaşama sevincini ve ilk aşkın heyecanını kaybeden Nataniel'in yeniden hayata bağlanmasında ise sevgilisi Clara'nın sevgisi belirleyici oluyor.

Geçmiş ile bugünün, anılar ile düşlerin iç içe geçtiği bu yapım, “Fındıkkıran”ın bilinen masal dünyasını bu kez insanın yaşadığı travmayla, hafızayla ve aşkın iyileştirici gücüyle ilişkilendiriyor. İki perde, bir prolog ve bir epilogdan oluşan eserde Pavel Glukhov, çağdaş dansın anlatım olanaklarından yararlanarak Nataniel'in psikolojik dönüşümünü koreografiye taşıyor. Bu dönüşüm, prodüksiyonun görsel dünyasında da karşılık buluyor.

Larisa Lomakina'nın sahne tasarımı geçmiş ile bugünü, anılar ile düşleri bir araya getirirken; Svetlana Tegin'in kostüm tasarımında başlangıçtaki eski fotoğrafları çağrıştıran sepya tonları, hikâye ilerledikçe yerini baharın canlı renklerine bırakıyor. Işık tasarımı Tatyana Mishina ve Andrey Kostyuchenkov, video tasarımı ise Alexey Bychkov tarafından yapılıyor. Rus çağdaş dansının önde gelen isimlerinden Pavel Glukhov, 2022 yılında Altın Maske Ödülü'nde Yılın En İyi Koreografı seçildi ve Diana Vishneva. Context Çağdaş Dans Festivali'nin küratörlüğünü yürütüyor.

Rusya'da sahnelenmeye başladıktan sonra büyük ilgi gören ve eleştirmenlerden tam not alan “Fındıkkıran: Bu Bir Masal Değil”, “Kommersant” tarafından “sansasyon olacağı söyleniyordu, oldu” başlığıyla duyurulurken, “ClassicalMusicNews” tarafından “Sezonun deniz feneri olan bir gösteri” olarak nitelendirildi. Moskova'da 2026 biletleri satışa çıkan ve şimdiden yoğun ilgi gören bu eser, şimdiden kalıcı yapıtlar arasında yerini aldı. İstanbul'daki gösterimler, bu eşsiz yorumu deneyimlemek için kaçırılmaması gereken bir fırsat sunuyor.