Gaziantep'te gün çorbayla başlar. Hafif bir başlangıç çorbasından söz etmiyorum; beyrandan söz ediyorum: saatlerce kaynamış kuzu boyun eti, pirinç, dövülmüş sarımsak ve kırmızı biber, bakır kâsede fokur fokur gelir. Antepliler onu sabah sekizden önce, bazen altıda, yanında lavaş ve bir bardak demli çayla içer. Bu şehri anlamak isteyen oradan başlamalı. Gaziantep'te yemek bir hafta sonu keyfi değil; yüzyıllar içinde biçimlenmiş ve hâlâ her gün sürdürülen bir yaşama biçimidir.
Bu şehirde yaşıyor ve çalışıyorum. Aşağıda bir restoran listesi değil, bir günün akışı var: ne yediğimiz, ne zaman yediğimiz ve bunları kendi gözünüzle nerede görebileceğiniz.
Neden UNESCO Gaziantep'i seçti?
UNESCO, 2015 yılında Gaziantep'i Yaratıcı Şehirler Ağı'na gastronomi alanında aldı. Gerekçe tek bir ünlü yemek değil, gündelik mutfağın derinliğiydi: evlerde hâlâ yapılan yüzlerce tarif, şehrin çevresinde yetişen ürünler ve anneden kıza aktarılan bilgi. Gaziantep, Anadolu ile Mezopotamya'nın buluştuğu yerde, Halep ile Orta Anadolu arasındaki eski ticaret yolunun üzerindedir. Baharatlar, kuzu etini pişirme yolları, tuzlu yemeklerde kurutulmuş meyve: hepsi burada buluşur. Yola çıkmadan şehri kısaca tanımak isterseniz Gaziantepsayfamıza göz atabilirsiniz.
Sabah: beyran, katmer ve ciğer
Gaziantep'te kahvaltının üç yüzü vardır. Birincisi yukarıda anlattığım beyran. Beyran salonları gün ağarmadan açılır ve genellikle öğleden önce kapanır, çünkü kazan biter.
İkincisi katmer: kâğıt inceliğinde açılmış hamur, içine dövülmüş fıstık, kaymak ve şeker konur, çıtır olana kadar pişirilip kare kare kesilir. Katmer özel günlerin kahvaltısıdır. Geleneğe göre yeni evlilere düğünün ertesi sabahı katmer götürülür.
Üçüncüsü pek çok konuğu şaşırtır: kuzu ciğer kebabı. Küçük parçalar şişe dizilir, mangalda pişirilir ve soğan, maydanoz ve aynı mangalda ısıtılmış ince ekmekle erkenden yenir. Eski çarşının çevresinde ciğercilerin dumanı sabah yedide yükselmeye başlar.
Kale ve Bakırcılar Çarşısı
Kahvaltıdan sonra yürüyüş başlar. Tepesindeki Gaziantep Kalesi'nden başlayın, sonra Bakırcılar Çarşısı'na inin. Burada sabahın erken saatlerinden beri bakır üzerinde çekiç sesi duyulur. Beyran kâseleri, baklava tepsileri ve cezveler küçük atölyelerde elde yapılır. Birkaç adım ötede, bugün kasapların ve baharatçıların doldurduğu 18. yüzyıldan kalma kapalı çarşı Zincirli Bedesten durur.
Öğle: Almacı Pazarı ve menengiç kahvesi
Yola baharat ve kuru gıda pazarı Almacı Pazarı'na doğru devam edin. Dükkânların önünde yaz güneşinde kurutulmuş patlıcan ve biber dizileri asılıdır; kışın bunlar ıslatılır, pirinç ve etle doldurulup pişirilir. Antep biber salçası, sumak ve her hâliyle fıstık da burada.
Pazarın yakınındaki eski bir kahvehanede menengiç kahvesi için mola verin. Kavrulup dövülmüş menengiç (yabani fıstık) tanelerinden yapılır ve sütle pişirilir. Tadı kahveye hiç benzemez, ama kahve çekirdeği bu topraklara gelmeden çok önce bölgenin kendi "kahvesi" buydu.
Öğleden sonra: Zeugma Mozaik Müzesi
Rotanın kültür durağı, dünyanın en büyük mozaik müzelerinden biri olan Zeugma Mozaik Müzesi'dir. Mozaikler, bölge bir baraj gölünün altında kalmadan önce Fırat kıyısındaki Roma kenti Zeugma'dan çıkarıldı. En ünlü eser, Çingene Kızı olarak bilinen genç kadın yüzüdür; nerede durursanız durun bakışı sizi izler.
Vaktiniz kalırsa eski bir taş evdeki Emine Göğüş Mutfak Müzesi, Antep mutfağını malzemeden sofraya kadar anlatır.
Fıstık: şehrin altını
Fıstık Gaziantep için ne ise, üzüm de Burgonya için odur. Bağlar şehri çevreler ve ağaçlar başka pek bir şeyin yetişmediği taşlı toprakta büyür. Fıstık ağacı sabırlıdır: meyve vermesi yıllar alır ve ürün bir yıl bol, bir yıl az gelir.
Asıl hasat eylüldedir. Aileler bağlara çıkar, taze fıstığın kırmızı kabuğu soyulur, fıstıklar damlarda ve avlularda kurutulur. O haftalarda şehrin çevresindeki köyler taze fıstık kokar. Bir de yaz başında, iç henüz taze ve koyu yeşilken yapılan erken hasat vardır. Boz fıstık dediğimiz bu fıstıklar, parlak rengi ve keskin aroması yüzünden özellikle baklava için toplanır.
Pazarda fıstık pek çok çeşitte satılır: kabuklu, iç, kavrulmuş, baklavalık iri dövülmüş ya da katmerlik ince çekilmiş. İyi bir satıcı almadan önce tatmanızı ister.
Akşamüstü: baklava
Günü baklavayla bitirmek gerekir. Gaziantep baklavası ince tül gibi açılmış, genellikle kırk kat hamurdan yapılır; katların arasına sade yağ sürülür, dövülmüş fıstık serpilir, pişirilir ve sıcak şerbetle buluşturulur. Onu farklı kılan bol fıstık, saf tereyağı ve fazla tatlı olmayan şerbettir. Antep baklavası 2013'te Avrupa Birliği'nden coğrafi işaret tescili alan ilk Türk ürünü oldu.
Baklavanın bir yeme usulü vardır. Burada dilim ters çevrilir, böylece fıstıklı yüz dile önce değer, sonra bir iki lokmada yenir. İyi baklava çevirirken çıtırdar. Yanında bir bardak su ya da şekersiz çay olur, asla şekerli kahve olmaz. Ve taze yenir: köklü baklavacılar her sabah yapar, dünün tepsisini satmaz.
Şehrin en eski baklavacıları 19. yüzyılın sonlarına uzanır ve hâlâ aynı ailelerce işletilir. Böyle yerlerde mutfağı camın ardından izleyebilirsiniz: mermer tezgâhta açılan hamur, elle serpilen fıstık. Şehrin öteki tatlısını, bütün fıstığın etrafına elle sarılan fıstıklı sarma lokumu da tatmadan ayrılmayın.
Pratik notlar
Gaziantep Havalimanı'na İstanbul'dan uçakla yaklaşık bir buçuk saatte ulaşılır. Şehir ve bir fıstık bağı ziyareti için üç gün yeter. En iyi zaman, fıstık hasadının yapıldığı ve sıcağın kırıldığı eylül–ekim ya da nisan–mayıs aylarıdır.
Beyran yalnızca sabah yemeğidir; dokuzdan önce gidin. Baklava aynı gün yenmek üzere alınır; eve götürecekseniz yol paketi isteyin ve serin tutun. Kabuklu fıstık, içe göre daha uzun dayanır ve yolculuğa daha iyi gelir.
Antepliler misafirin yemek sormasından mutlu olur. Birine bugün ne yediğini sorun; uzun bir cevap ve büyük ihtimalle bir davet alırsınız.
Yazar hakkında
Mehmet Özbakır Gaziantep'te yaşıyor ve çalışıyor. Şehirde çikolata ve şekerleme üreticisi Antep Foods'u yönetiyor; fabrika 2002'den beri ihracat yapıyor, Antep Foods markası 2025'te kuruldu. Güneydoğu Anadolu'nun mutfağı ve kültürü üzerine yazıyor. antepfoods.com
Sitemizde, sitenin çalışması için zorunlu çerezler ve ziyaret istatistiklerini ölçmek için
Google Analytics analiz çerezleri kullanılır. Google Analytics'i engellemek isterseniz tarayıcınızın
çerez ayarlarını ya da Google'ın devre dışı bırakma eklentisini kullanabilirsiniz. Ayrıntılar:
Çerez Politikası ·
Gizlilik Politikası