Osmanlı İmparatorluğu'nun derinliklerinden günümüze uzanan eşsiz bir kültürel miras, Türk ve İslam Eserleri Müzesi'nde açılan “Kalbin Mührü: Reisülküttap Hacı Mustafa Efendi Yazma Eserler Koleksiyonu ve Aile Mirası” sergisiyle yeniden hayat buluyor. Yüzyıllar boyunca farklı koleksiyonlarda saklanan bir aile arşivi, kalp biçimindeki bir vakıf mührü etrafında bir araya gelerek ziyaretçilere Osmanlı'da devlet yönetimi, ilim ve vakıf geleneğinin kesişim noktasında benzersiz bir yolculuk sunuyor.

Sergi, 18. yüzyılda oluşturulan ve zaman içinde fiziksel olarak farklı mekanlarda korunan koleksiyonu, ortak bir hikâye ve vakıf mührü etrafında yeniden birleştiriyor. Osmanlı'dan Cumhuriyet'e uzanan, 300 yılı aşkın bir aile geleneğiyle günümüze ulaşan bilgi aktarımı, vakıf bilinci ve kültürel miras anlayışının sürekliliği, bu serginin temelini oluşturuyor. Aile koleksiyonları ve özel arşivlerin bu mirasın korunması ve kamuyla paylaşılmasındaki rolü, hafızanın kamusallaşması perspektifiyle ele alınıyor.

Serginin açılışında İstanbul Vali Yardımcısı Mustafa Asım Alkan, Türk ve İslam Eserleri Müzesi Müdürü Muharrem Hayır ve Kastamonu İl Kültür ve Turizm Müdürü Mehmet Kerem Seven gibi önemli isimler yer aldı. Serginin kavramsal çerçevesini oluşturan Cubis Art İstanbul'un kurucuları Zeynep Esen ve Cüneyt Aksoy da açılışta hazır bulundu. Reisülküttap Hacı Mustafa Efendi ailesinin günümüz temsilcilerinden Zeynep Esen, projenin çıkış noktasını şu sözlerle açıkladı:

“Bu sergi, sadece bir aile hikayesi anlatmayı değil, bir kültürel mirası yeniden görünür kılmayı hedefliyor. Çalışma, bir ailenin hikayesi olmaktan öte 338 yıl zarfında toplam 18 padişah 12 cumhurbaşkanı dönemini yaşamış bir sülalenin oluşturduğu aile koleksiyonunu kesintisiz bir süreklilik ve benzersiz bir arşiv ile kamusal hafızaya taşıması nedeniyle benzerlerinden ayrışıyor. Reiszâde Reisülküttap Hacı Mustafa Efendi’nin kalp biçimindeki vakıf mührü üzerinde yer alan, ‘çocuklarımın ve benden sonra gelecek olanların bu kitaplardan istifade etmeleri’ yönündeki ifadesi önemli bir motivasyon oldu. Amacımız niceliksel büyüklüğü dışında nitelikli kapsamı ile de önem taşıyan bu yazma eser koleksiyonunu kamuoyunun gündemine getirerek Osmanlı’nın bilgi üretme kültürünü, vakıf anlayışını ve kültürel miras bilincini günümüzle buluşturmak ve gelecek nesillere aktarma yolundaki çabalara katkı sunmak.”

Kalp biçimindeki vakıf mührü, serginin hem çıkış noktası hem de simgesi niteliğinde. Mührün metninde yer alan “çocuklarımın ve benden sonra gelecek olanların bu kitaplardan istifade etmesi” yönündeki temenni, yüzyıllar sonra bu sergiyle yeniden hayat buluyor. Böylece “Kalbin Mührü”, yalnızca 3000'den fazla yazma eser ve çevresindeki koleksiyon parçalarından oluşan bir aile arşivinin değil; bilgi aktarımının, vakıf kültürünün ve ortak kültürel hafızanın da hikâyesini anlatıyor.

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı'nın İstanbul Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi ve Kastamonu Yazma Eser Kütüphanesi'nde bulunan koleksiyonlarından seçilen eserler, edebiyattan tarihe, su kültüründen şehir medeniyetine uzanan tematik başlıklar altında sunuluyor. Aile çevresinin arşivlerinden belgeler ile kültürel ve etnografik miras eserlerini bir araya getiren “Kalbin Mührü”, Cubis Art İstanbul'un Anadolu'nun kültürel mirasını, geçmiş ile bugün arasında kurulan bağları ve ortak hafızayı çağdaş bir bakışla ele alan sergi serisinin de ilk adımını oluşturuyor.

Reisülküttap Hacı Mustafa Efendi (D.1688-Ö.1749), Lale Devri'nde yaşamış ve günümüzün Dışişleri Bakanı olarak tanımlanabilecek bir devlet adamıydı. Aile mirası ve koleksiyoner kimliği, günümüzde 13. kuşak ile devam ediyor. 338 yıllık bu süreklilikte, Osmanlı İmparatorluğu'nda Reisülküttap, Şeyhülislam, Rumeli Kazaskeri, Anadolu Kazaskeri, Mekke Kadısı, İstanbul Kadısı gibi görevler üstlenmiş aile mensupları, Osmanlı'nın son döneminde 1. ve 2. Mebusan Meclisi'nde ve ardından Cumhuriyet Dönemi Milletvekilleri olarak görev almışlardır. Ailenin günümüz temsilcileri ise çalışmalarını iş dünyası, akademi ve kültür alanında sürdürmektedir.

Etkinlik Bilgileri:
Tarih: 8 - 31 Temmuz 2026
Mekan: Türk ve İslam Eserleri Müzesi
Adres: Sultanahmet Meydanı, Fatih, İstanbul
Ücret: Müze giriş ücreti uygulanır.
Bilet: Müze gişelerinden temin edilebilir.