Grafik tasarımcı ve 'Tohum Gözlemcisi' Lalehan Uysal'ın yıllardır büyük bir tutkuyla fotoğraflayarak kayda aldığı tohum koleksiyonuna yenilerini eklediği 'Kurda Kuşa Aşa… Ve Göze' sergisi, İstanbul Beyoğlu'ndaki ArkeoPera'da sanatseverlerle buluşuyor. Sergi, tohumları alışıldık ölçeklerinin dışına taşıyarak doğanın çoğu zaman gözden kaçan biçim, renk ve dokularını fotoğraf aracılığıyla görünür kılıyor ve izleyiciyi mikro kozmosun büyüleyici detaylarına davet ediyor.

Tohum, yalnızca yaşamın başlangıç öznesi olmakla kalmıyor, aynı zamanda içinde taşıdığı çeşitlilik, biçim ve ayrıntılarla başlı başına bir görsel dünya sunuyor. Lalehan Uysal, yıllardır farklı coğrafyalarda karşılaştığı tohumları yakından gözlemliyor ve bu gözlemlerini objektifiyle ölümsüzleştiriyor. Sanatçının 'Kurda, Kuşa, Aşa… Ve Göze' başlıklı sergisi de, bu uzun soluklu ve derinlemesine gözlem pratiğinden doğan bir seçkiyi temsil ediyor.

Uysal'ın objektifinden bakıldığında, gündelik hayatta avucumuzun içine sığan, kimi zaman farkına bile varmadan yanından geçtiğimiz tohumlar bambaşka bir ölçeğe kavuşuyor. Sanatçının 'makrografik' olarak tanımladığı fotoğraflar; tohumların şaşırtıcı geometrilerini, yüzeylerindeki ince dokuları, zengin renklerini ve kendilerine özgü karakterlerini tüm çıplaklığıyla ortaya çıkarırken, izleyiciyi doğaya çok daha yakından bakmaya ve görmeye davet ediyor. Bu, sadece bir fotoğraf sergisi değil, aynı zamanda doğanın gizli kalmış güzelliklerine açılan bir pencere niteliğinde.

Grafik tasarımcı kimliğinin yanı sıra Buğday Derneği ve Bomonti/Feriköy Ekolojik Pazar'ın kurucuları arasında yer alan Lalehan Uysal, bugün kendini bütün unvanlardan arındırarak sadece 'Tohum Gözlemcisi' olarak tanımlıyor. Uysal'ın tohumlara olan ilgisinin kökleri, çocukluk yıllarına uzanıyor. Babaannesinin küçük bahçesi, anneannesinin tohum saklama ritüelleri ve annesinin giysi dolabında, mücevher kutularında özenle koruduğu sebze ve çiçek tohumları, onun hafızasında tohumlarla kurduğu ilişkinin ilk duraklarını oluşturuyor. Zaman içinde bu kişisel merak, farklı yerel tohumları araştırdığı, gözlemlediği ve fotoğrafladığı uzun soluklu bir çalışmaya dönüşüyor.

Uysal, tohumları neden böylesine yakından fotoğrafladığını şu sözlerle açıklıyor: “Tohumları ancak bu kadar yakın plan ve estetik kaygılarla fotoğraflarsam görünür olacaklarına inanıyorum. Çünkü çiçeğin, ağacın, meyvenin tohumlarının fark edilmesini istiyorum.” Sanatçının yaklaşımında fotoğraf, yalnızca bir kayıt aracı değil; bakmayı, fark etmeyi ve yeniden merak etmeyi sağlayan güçlü bir araç olarak öne çıkıyor. Uysal'ın çalışmalarında tohum, hem estetik bir nesne hem de doğayla, gıdayla, yerel çeşitlilikle ve kuşaklar arasında aktarılan bilgiyle kurduğumuz ilişkinin taşıyıcısı haline geliyor.

Uysal'ın tohum fotoğrafları daha önce farklı coğrafyalarda ve mekanlarda hep aynı isimle izleyiciyle buluştu. Tohum temalı ilk sergisi, 2018'de Oxford Üniversitesi St. Catherine’s College'da gerçekleştirilen 'Oxford on Food and Cookery Symposium' kapsamında yer aldı. Bu çalışmayı, Gaziantep Uluslararası Gastronomi Festivali için bölgenin yerel tohumlarından ilhamla hazırladığı fotoğraf sergisi izledi. Uysal daha sonra Çukurova'ya özgü yerel tohumları fotoğraflayarak çalışmalarını Adana Lezzet Festivali'ne taşıdı. 2019 yılında İstanbul Cihangir'deki Ark Kültür'de açılan 'Kurda, Kuşa, Aşa… ve Göze' sergisinde ise bu çalışmalarından oluşan bir seçki izleyiciyle buluştu. Aralarında Bodrum Gümüşlük, Düzce, İzmir, Urla, Kaş başta olmak üzere farklı şehirlerde özenle seçtiği mekanlarda açtığı sergiler izledi. O, her ne kadar “Ben sergi açmıyorum, gözümüzü açıyorum” dese de ArkeoPera'daki sergisi 23. sergisi olma özelliğini taşıyor. Uysal, yıllar boyunca tohumların peşinden giderek oluşturduğu görsel hafızayı her sergisiyle yeniden gündeme getiriyor.

Sergi, izleyiciyi bir tohuma yalnızca gelecekteki bir ağacın, bir çiçeğin başlangıcı ya da bizi besleyecek sebzenin özü olarak değil, kendi başına şaşırtıcı bir forma ve estetik zenginliğe sahip canlı bir varlık olarak bakmaya ve görmeye çağırıyor. Anadolu insanının toprağına tohum serperken tekrarladığı “Kurda, Kuşa, Aşa…” diye tekrarladığı kadim niyete “GÖZE” kelimesini eklemesi de, işte tam bu derinlikli bakış açısından kaynaklanıyor. Tohum fotoğraflarından aldığı detaylarla kağıttan tasarladığı ve içine gerçek tohumlar yerleştirdiği takılarının da bir amacı var; bu da sergiyi gezeceklere özel bir sürpriz olarak sunuluyor.

Doğanın en küçük parçalarından birini fotoğraf aracılığıyla büyüterek görünür kılan Lalehan Uysal'ın 'Kurda, Kuşa, Aşa… Ve Göze' sergisi, 12 Eylül 2026 tarihine kadar İstanbul'da Beyoğlu'ndaki ArkeoPera'da pazar günü hariç her gün 10.00-18.00 saatleri arasında ziyaret edilebilir. Bu sergi, tohumların sadece birer başlangıç noktası olmadığını, aynı zamanda kendi içlerinde barındırdıkları estetik ve felsefi zenginliklerle başlı başına birer sanat eseri olduğunu gözler önüne seriyor.