VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY), tarih kitaplığına Rudi Matthee’nin kaleme aldığı ve Aykut Mustak’ın Türkçeye çevirdiği “Safevilerin Gerilemesi ve Isfahan’ın Düşüşü” adlı eseri ekledi. Bu kapsamlı çalışma, Safevi İmparatorluğu’nun çöküşünü geleneksel yozlaşma anlatısının ötesine taşıyarak, devlet, toplum, ekonomi ve askerî yapı arasındaki köklü gerilimler üzerinden yeniden yorumluyor. Kitap, yalnızca Safevi hanedanının sonunu değil, aynı zamanda İran tarihinin sonraki 200 yılını şekillendirecek krizler döneminin kökenlerini anlamak için de yeni bir çerçeve sunuyor.
Tarihçiler genellikle Safevi İmparatorluğu’nun gerileme ve çöküşünü, imparatorluğun son asrındaki siyasî durgunluk, saraydaki yozlaşma ve ahlaki çözülmenin kaçınılmaz bir sonucu olarak değerlendirir. Ancak Rudi Matthee, bu yerleşik anlatıya karşı çıkarak, Safevilerin gerilemesini ve çöküşünü doğrusal bir hikâyeden ziyade, karmaşık bir süreç olarak ele alıyor. Ona göre bu süreç; coğrafi kırılganlıklar, aşiret yapıları, sınırlı ekonomik imkânlar, saray siyaseti, taşra güçleri ve askerî-mali tercihler arasındaki hassas dengelerin bir kriz anında köklü değişimlere yol açmasıyla şekilleniyor.
Matthee, Safevi düzeninin merkezî ve yekpare bir yapıdan çok, sürekli müzakere edilen kırılgan ittifaklar ağı olarak varlık gösterdiğini belirtiyor. 17. yüzyılın sonlarına doğru bu ağ, siyasal birliği sürdürme kapasitesini kaybederek imparatorluğun parçalanmasına yol açıyor. Sarayına kapanan ve giderek taşradan kopan şah, merkez ile eyaletler arasındaki bağların zayıflaması, ordunun ihmal edilmesi, kısa vadeli para politikaları, hizipçilik ve yolsuzluk karşısında etkisiz kalan bir yönetimle birlikte mevcut yapısal sorunları daha da derinleştiriyor.
Safevi İran’ı, sınırlarını Osmanlı ve Afgan baskılarına karşı savunamayacak kadar zayıflamış bir askerî yapı ile krizi yönetmekte zorlanan bir merkezî idare arasında sıkışıp kalıyor. Afgan kabilelerinin 1722’de Isfahan’a girmesi, bu uzun birikimin dramatik bir sonucu olarak ortaya çıkıyor. Kitap, Safevi çöküşünü basit bir yozlaşma anlatısına indirgemeden, devlet, toplum, ekonomi ve askerî yapı arasındaki tarihsel köklere sahip gerilimler üzerinden yeniden ele alarak, İran tarihinin sonraki iki asrını belirleyecek krizler döneminin kökenlerini anlamak için kapsamlı bir çerçeve sunuyor.
Yazar Rudi Matthee Hakkında
University of Delaware’da John and Dorothy Munroe Seçkin Tarih Profesörü unvanıyla görev yapan Rudi Matthee, Orta Doğu tarihi dersleri vermektedir. Araştırmaları özellikle erken modern İran, Safeviler ve Basra Körfezi tarihi üzerine yoğunlaşmaktadır. Safevi İran’ında ticaret, iktisat, siyaset, gündelik hayat ve imparatorluk krizleri üzerine yaptığı çalışmalarla sahanın önde gelen tarihçileri arasında yer alır. Başlıca eserleri arasında “The Politics of Trade in Safavid Iran: Silk for Silver, 1600–1730” ve “The Pursuit of Pleasure: Drugs and Stimulants in Iranian History, 1500–1900” bulunmaktadır. Matthee ayrıca “The Safavid World” başlıklı derlemenin editörüdür ve Safevi ve Kaçar İranı üzerine çok sayıda makale yayımlamıştır. Association for the Study of Persianate Societies’in başkanlığını yürütmüş ve çeşitli uluslararası kitap ödülleri kazanmıştır.
376 sayfalık “Safevilerin Gerilemesi ve Isfahan’ın Düşüşü” adlı bu eser, tarih meraklıları ve Safevi İmparatorluğu’nun son dönemlerine dair derinlemesine bilgi edinmek isteyen okuyucular için önemli bir kaynak niteliği taşıyor.
Sitemizde, sitenin çalışması için zorunlu çerezler ve ziyaret istatistiklerini ölçmek için
Google Analytics analiz çerezleri kullanılır. Google Analytics'i engellemek isterseniz tarayıcınızın
çerez ayarlarını ya da Google'ın devre dışı bırakma eklentisini kullanabilirsiniz. Ayrıntılar:
Çerez Politikası ·
Gizlilik Politikası