Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın “Geleceğe Miras Projesi” kapsamında sürdürdüğü Troya kazıları, antik kentin binlerce yıllık sırlarını aydınlatmaya devam ediyor. 2026 yılı kazılarında, Troya'nın 160 yılı aşkın kazı tarihinde bir ilk yaşandı: Yaklaşık 2800 yıllık kemik flüt ile 4500 yıllık insan biçimli bir idol başı bulundu. Bu önemli keşifleri Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy sosyal medya hesabından duyurdu.

Bakan Ersoy, yaptığı açıklamada, "Troya'nın binlerce yıllık kültür ve sanat tarihine iki yeni keşifle katkı sunuyoruz. Bakanlığımızın izin ve destekleriyle Geleceğe Miras Projemiz kapsamında sürdürdüğümüz 2026 yılı kazılarında, yaklaşık 2800 yıllık kemik flüt ile 4500 yıllık insan biçimli bir idol başını gün ışığına çıkardık." ifadelerini kullandı. Ersoy, Arkaik Dönem'e ait kemik flütün, Troya'daki müzik kültürüne ilişkin doğrudan bir arkeolojik kanıt sunduğunu vurguladı.

Troya'nın Müzik Tarihine Doğrudan Kanıt

Arkaik Dönem yerleşim dolgusunda ortaya çıkarılan yaklaşık 2800 yıllık kemik flüt, Troya'da bugüne kadar bulunan ilk ve tek müzik aleti olması bakımından büyük bir önem taşıyor. Yaklaşık MÖ 750–480 yılları arasına tarihlenen Arkaik Dönem'de müzik, dini ritüellerin yanı sıra sosyal ve kamusal yaşamın da önemli unsurlarından biriydi. Bu yeni buluntu, o dönemde Troya'daki müzik kültürünün varlığına dair somut bir arkeolojik kanıt sunuyor.

Flüt gövdesine bağlanan kafa kısmının korunmuş olması, eserin yapısının ve işlevinin değerlendirilmesine olanak tanıyor. Organik malzemelerden üretilen müzik aletlerinin günümüze ulaşmasının zorluğu göz önüne alındığında, bu buluntunun değeri daha da artıyor. Dönemin üflemeli çalgıları arasında, farklı uzunluklardaki kemik veya kamış boruların bir araya getirilmesiyle oluşturulan syrinx, diğer adıyla panflüt de bulunuyordu. Üflemeli çalgıların bir bölümü, Dionysos kültü ve onunla bağlantılı ritüellerle ilişkilendiriliyordu.

Kent Kapısı Çevresinden 4500 Yıllık İdol Başı

Troya II kent kapısı çevresindeki çalışmalarda bulunan insan biçimli idol başı ise yaklaşık MÖ 2500 yıllarına tarihleniyor. Erken Tunç Çağı'na ait bu eser, Troya'nın bu dönemdeki kültürü ve Batı Anadolu'nun sembolik dünyasının araştırılmasına yeni bir veri sağlıyor. Küçük boyutlu insan biçimli idoller, Batı Anadolu'nun MÖ 3. binyıl arkeolojisinin karakteristik buluntuları arasında yer alıyor. Troya'da daha önce bulunan benzer örnekler ile bölgenin farklı merkezlerinde ele geçirilen idoller, üretim ve kullanım geleneklerinin yanı sıra kültürel etkileşimlerin incelenmesi açısından önem taşıyor.

Yaklaşık MÖ 2500–2300 yıllarına tarihlenen Troya II döneminde kent, Anadolu ile Ege dünyası arasındaki bağlantıların yoğunlaştığı, mimari ve maddi kültür açısından gelişim gösteren merkezlerden biriydi. Yeni idol başı, bu dönemin toplumsal ve kültürel yapısının anlaşılmasına önemli katkılar sunacak.

On Ana Kent Katmanında Binlerce Yıllık Yaşam

Troya'nın yerleşim tarihi, MÖ 3. binyılın başlarından MS 13. yüzyıla kadar uzanıyor. Bu süreçte kentte on ana yerleşim katmanı tespit edilmiş durumda. MÖ 12. yüzyılın sonlarında yaşanan yıkımların ardından bölgede yazılı kaynakların bulunmadığı yaklaşık dört yüzyıllık bir dönem yaşandı. Troya, MÖ 8. yüzyıldan itibaren Homeros destanlarıyla bağlantılı olarak yeniden önemli bir kültürel ve kutsal merkez hâline geldi.

2026 yılı kazılarında bulunan idol başı ve kemik flüt, Troya'nın farklı dönemlerini belgeleyen iki yeni eser olarak kentin çok katmanlı tarihine katkı sunuyor. Bulgular, Troya'nın Homeros destanları ve Troya Savaşı'nın yanı sıra farklı toplumların inançları, sanatları, yaşam biçimleri ve Anadolu ile Ege dünyası arasındaki ilişkiler üzerinden de araştırılmasına imkân sağlıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın destekleriyle sürdürülen çalışmalarla Troya'nın kültürel mirasının bilimsel yöntemlerle belgelenmesi, korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması amaçlanıyor.