VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY), Orta Çağ İslam dünyasının tarihî coğrafyasına dair en kapsamlı çalışmalardan biri olarak kabul edilen Guy le Strange'in 'Doğu Hilafeti'nin Toprakları' adlı eserini yayımladı. İlk kez 1905 yılında okurla buluşan bu klasikleşmiş başvuru kaynağı, Irak'tan Horasan ve Afganistan'a, Anadolu'dan Hârizm ve Türkistan'a uzanan geniş bir coğrafyanın tarihî ve coğrafi yapısını derinlemesine inceliyor.
Eser, erken dönem İslam fetihlerinden 15. yüzyıla kadar uzanan süreci takip ederek, bölgenin şehirlerini, yollarını ve kültürel dokusunu ayrıntılı bir biçimde tasvir ediyor. Tarihî coğrafyayı sadece sınırlar ve yer adları üzerinden değil, insan faaliyetleriyle iç içe geçmiş canlı bir mekân anlatısı olarak ele almasıyla dikkat çekiyor. Kitap, tarihçiler ve coğrafyacılar için vazgeçilmez bir kaynak olma özelliğini günümüzde de koruyor.
Guy le Strange, bu kapsamlı çalışmasında İbn Havkal, İbn Hurdâzbih, İbn Rüste, İstahrî, İdrisî ve Kazvinî gibi Orta Çağ coğrafyacılarının eserleriyle birlikte, Hâfız-ı Ebrû, Yezdî ve Ebü'l-Fidâ gibi tarihçilerin aktarımlarını, ayrıca İbn Cübeyr ve İbn Battûta gibi seyyahların gözlemlerini de değerlendiriyor. Böylece İslam coğrafya geleneğinde dağınık hâlde bulunan bilgileri sistematik bir bütünlük içinde bir araya getiriyor.
Kitapta eyaletlerin topografyası, şehir ve kasabaların konumu, tarım ürünleri ve mahsuller, ticaret yolları ile emtia, yapılar ve yerleşim birimleri arasındaki mesafeler ayrıntılı bir biçimde ele alınıyor. Mezopotamya'dan İran'a ve Orta Asya'ya uzanan eyaletleri adım adım takip eden düzeniyle hem karşılaştırmalı okumaya hem de başvuru amacıyla kullanıma olanak sağlıyor.
Guy le Strange, eserinin girişinde, 'Eğer İslâm tarihi ilgi çekici kılınacak ve hakikaten doğru biçimde anlaşılacaksa, Yakın Doğu'nun Orta Çağ tarihî coğrafyası baştan başa araştırılmalıdır' diyerek çalışmasının önemini vurguluyor. Yazar, her ifade için başvurulan kaynakların dipnotlarda belirtilmesi, önceki yazarların bazı hatalarının düzeltilmesi ve Abbâsî hilafetine bağlı eyaletlerin bu dönemi üzerine kapsamlı bir inceleme başlatılmasıyla gelecekteki çalışmaların önünün açıldığını belirtiyor.
'Doğu Hilafeti'nin Toprakları', Adnan Eskikurt ve Cengiz Tomar'ın Türkçeye kazandırmasıyla VBKY tarih kitaplığına değerli bir katkı sunuyor. Proje editörlüğünü ve son okumasını Ömer Uzunağaç'ın, kitap editörlüğünü Elif Uzunağaç'ın üstlendiği 472 sayfalık bu eser, Orta Çağ İslam tarihini mekân üzerinden anlamak isteyen tarihçiler, coğrafyacılar ve araştırmacılar için günümüzde de vazgeçilmez bir kaynak olmayı sürdürüyor.
