VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY), edebiyat dünyasına önemli bir katkı sunarak Ben Hutchinson’ın kaleme aldığı 'Karşılaştırmalı Edebiyat' adlı eseri okurlarla buluşturdu. George Steiner’ın 'Okumak karşılaştırmaktır' sözünden ilham alan bu eser, karşılaştırmalı edebiyatın sadece akademik bir yöntem olmadığını, aynı zamanda bir anlama biçimi olduğunu çarpıcı bir şekilde ortaya koyuyor. Hutchinson, disiplinin tarihsel gelişimini farklı düşünür ve yaklaşımlar üzerinden ele alırken, edebiyat, dil, kültür ve iktidar arasındaki karmaşık ilişkileri de mercek altına alıyor.

Ömer Fatih Parlak’ın Türkçeye çevirdiği 'Karşılaştırmalı Edebiyat', Hutchinson’ın çalışmasının temel iddiasını ve çıkış noktasını George Steiner’ın sözleriyle özetliyor: Karşılaştırma, yalnızca akademik bir yöntem değil, aynı zamanda anlama eyleminin temelinde yer alan evrensel bir süreçtir. Ancak bu evrensel dürtüyü bir disipline dönüştürme çabası, beraberinde önemli epistemolojik ve siyasal soruları da getiriyor. Hangi edebiyatlar birbiriyle karşılaştırılacak? Bu karşılaştırmalara hangi diller aracılık edecek? Ve bütün bu tercihler kimin çıkarına hizmet edecek?

Hutchinson, bu soruların izini karşılaştırmalı edebiyatın tarihsel gelişimi boyunca sürüyor. Herder’in Volksgeist kavramından Goethe’nin Weltliteratur vizyonuna; Curtius ve Auerbach’ın savaş dönemindeki çalışmalarından Wellek’in Amerikan ekolüne; Said’in Oryantalizm eleştirisinden Spivak’ın gezegensellik çağrısına uzanan bu tarihsel çizgi, karşılaştırmalı edebiyatın her dönemde hegemonya ile hem mücadele ettiğini hem de bu hegemonyanın bir parçası olarak konumlandığını gözler önüne seriyor.

Disiplinin tarihinin modernliğin tarihiyle iç içe olduğunu ve karşılaştırmalı edebiyatın yaşadığı sorunların modernitenin sorunlarına kültürel bir ayna tuttuğunu savunan Hutchinson, bu aynayı didaktik bir kesinlikle değil, karşılaştırmalı yöntemin doğasına uygun bir çoğulculukla tutuyor. Eser, göçlerin ve kültürlerarası temasların giderek arttığı, buna karşılık kültürel içe kapanma eğilimlerinin de güç kazandığı günümüzde, alana kapsamlı bir giriş sunuyor.

'Karşılaştırmalı Edebiyat' kitabının dört ana eksenini 'pratikler ve ilkeler', 'tarih ve kahramanlar', 'disiplinler ve tartışmalar' ile 'geleceğe dair sorular' oluşturuyor. Bu eksenler, hem karşılaştırmalı edebiyat alanına yeni adım atanlar hem de disiplini kavramsal düzeyde yeniden düşünmek isteyenler için tutarlı ve verimli bir çerçeve sunarak okuyuculara derinlemesine bir bakış açısı kazandırıyor.

Kitaptan çarpıcı bir alıntı: “Yoruma dayalı niteliğine rağmen, Hermann Rorschach’ın mürekkep lekesi testi karşılaştırmalı edebiyat için öğretici bir benzetme sunar. En az iki yazı biçiminin karşılıklı incelenmesi olarak anlaşıldığında, karşılaştırmalı edebiyat hem en doğal hem de en bilinçli biçimde inşa edilmiş entelektüel bir etkinliktir. Bir metni ya da geleneği anlamlandırmaya çalışırken, onu içgüdüsel olarak başka bir metin ya da gelenekle karşılaştırırız. Nesnenin bir yanı diğerini yansıtır ve biçimlendirir ve karşılaştırmaya bir takım siyasal, tarihsel ve kültürel ön kabulü beraberimizde getiririz; bunlar sayesinde karşılaştırma yaparken bir yandan da manayı var etmiş oluruz.”